محمد بن همام الإسكافي ( مترجم : شيخ عبد الله صالحى )
17
التمحيص ( تكامل و طهارت روح ) ( فارسى )
و علامه مجلسى نيز گفته است : محمّد بن همّام بغدادى و اسكافي هر دو ثِقه هستند ، و هر دو عنوان از براى يك نفر است ، كه او هم ثقهء دوازده امامى است . و در جاى ديگر فرموده است : متانت كتاب تمحيص نشانگر فضل نويسندهاش مىباشد ، و اگر نويسندهاش ابو على باشد ، كه ظاهراً همان خواهد بود ، وثاقت و فضيلتش مشهور مىباشد . تاريخ ولادت ، وفات و محل دفن رحمه الله نجاشى گويد : ابو على بن همّام روز دوشنبه ، 24 ذى الحجّه ، سال 258 متولّد ؛ و روز پنجشنبه ، 19 جمادى الثانى ، سال 336 وفات يافت . و شيخ طوسى گفته است كه در سال 332 وفات يافته است . آغا بزرگ طهرانى آورده است كه شيخ ابو على محمّد بن ابى بكر همّام بن سهيل كاتب ، در سال 258 متولّد و در سال 336 وفات يافت . و خطيب بغدادى گويد : محمّد بن همّام بن سهيل بن بيزان أبو على كاتب ، يكى از بزرگان شيعه است . . . ، در سال 332 فوت نموده ، و در محلى به نام سوق العطش ساكن بود و در قبرستان قريش دفن گرديد . خداوند او را از اسلام پاداش نيك دهد و روحش را با شهداى سعادتمند همنشين و در زمره محمّد و اهل بيتش محشور گرداند ، و خداوند زيارت و شفاعت ايشان را در دنيا و آخرت روزى من نمايد ، به راستى كه پروردگارم شنونده و مستجاب كننده دعاست .